1389/06/09

» سخن بزرگان

بنده ديگري نباش كه خداوند آزادت آفريده است

1389/06/09

» فضيلت شب قدر

شب قدر از شب‌های مقدس و متبرک اسلامی است. خداوند در قرآن مجید از آن به بزرگی یاد کرده و سوره‌ای نیز به نام «سوره قدر» نازل فرموده است.
در تمام سال، شبی به خوبی و فضیلت شب قدر نمی‌رسد. این شب شب نزول قرآن، شب فرود آمدن ملائکه و روح نیز نام گرفته است.
عبادت در شب قدر برتر از عبادت هزار ماه است. در این شب، مقدرات یک سال انسان‌ها و روزی‌ها، عمرها و امور دیگر مشخص می‌شود.
ملائکه در این شب بر زمین فرود می‌آیند، نزد امام زمان علیه السلام می‌روند و آنچه را برای بندگان مقدر شده بر ایشان عرضه می‌دارند.
شب‌زنده‌داری و تلاوت قرآن و مناجات و عبادت در این شب، بسیار توصیه و تأکید شده است.
در بعضی از تفاسیر آمده است که روزی پیامبر اکرم فرمود:«یکی از بنی اسرائیل لباس جنگ پوشید و هزار ماه (هشتاد سال) از تن بیرون نیاورد و پیوسته مشغول یا آماده جهاد فی سبیل الله بود.»
یاران پیامبر تعجب کردند و آرزو کردند چنین فضیلت و افتخاری برای آنها نیز میسر شود؛ در این هنگام بود که سوره قدر نازل شد و بیان شد که « شب قدر از هزار ماه عبادت و جهاد برتر است.»

1389/06/09

» شب قدر

«شب قدر» واژه‌ای قرآنی است. این شب در قرآن، در سوره قدر، با صفت «مبارکه» یاد شده و بهتر از هزار ماه دانسته شده است. « انا انزلنه فی لیله مبارکه، لیله القدر خیر من الف شهر »
(ما قرآن را در شب مبارک فرو فرستادیم. شب قدر از هزار ماه برتر است.)
در شب قدر، همه امورات عالم اندازه‌گیری می‌شود و به تصویب حجت خدا در هر زمان می‌رسد. دقیقاً معلوم نیست شب قدر کدام شب است؛ گروهی آن را در طول سال محتمل می‌دانند و گروهی در ماه رمضان، گروهی یکی از 12 شب آخر این ماه و گروهی یکی از شب‌های بیست و یکم، بیست و سوم و نوزدهم ماه رمضان را شب قدر می‌دانند. شیعیان نیز عموماً شب بیست و سوم را شب قدر می‌دانند.
این شب دارای اعمال فراوانی است که در کتب دعایی مذکور است. خوابیدن در شب قدر مذموم و شب‌زنده‌داری در آن مستحب است.
بنا بر روایات، روز قدر هم به اندازه شب قدر ارجمند است. دعا و استغفار در شب قدر، وظیفه دانسته شده است و رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم بر دعا در آن و طلب عافیت از خداوند تأکید فرموده است.

1389/06/03

» سخن بزرگان

امام حسن (ع) :
هر كه دوست خودرا آشكار را نصيحت كند او را شرمنده كرده است .

1389/06/01

» زندگينامه ابوعلي سينا

ابن سینا یا پورسینا حسین پسر عبدالله متولد سال ۳۷۰ هجری قمری و در گذشته در سال ۴۲۸ هجری قمری، دانشمند و پزشک و فیلسوف بود. نام او را ابن سینا، ابوعلی سینا، و پور سینا گفته‌اند. در برخی منابع نام کامل او با ذکر القاب چنین آمده: حجةالحق شرف‌الملک شیخ الرئیس ابو علی حسین بن عبدالله بن حسن ابن علی بن سینا البخاری. وی صاحب تألیفات بسیاری است و مهم‌ترین کتاب‌های او عبارت‌اند از شفا در فلسفه و منطق، و قانون در پزشکی.

«بوعلی سینا را باید جانشین بزرگ فارابی و شاید بزرگ‌ترین نماینده حکمت در تمدن اسلامی بر شمرد. اهمیت وی در تاریخ فلسفه اسلامی بسیار است زیرا تا عهد او هیچ‌یک از حکمای مسلمین نتوانسته بودند تمامی اجزای فلسفه را که در آن روزگار حکم دانشنامه‌ای از همه علوم معقول داشت در کتب متعدد و با سبکی روشن مورد بحث و تحقیق قرار دهند و او نخستین و بزرگ‌ترین کسی است که از عهده این کار برآمد.»(اموزش و دانش در ایران، ص۱۲۵)

«وی شاگردان دانشمند و کارآمدی به مانند ابوعبید جوزجانی، ابوالحسن بهمنیار، ابو منصور طاهر اصفهانی و ابوعبدالله محمد بن احمد المعصومی را که هر یک از ناموران روزگار گشتند تربیت نمود.»(خدمات متقابل اسلام و ایران، ص۴۹۳)


بخشی از زندگینامه او به گفته خودش به نقل از شاگردش ابو عبید جوزجانی بدین شرح است:

پدرم عبدالله از مردم بلخ بود در روزگار نوح پسر منصور سامانی به بخارا درآمد. بخارا در آن عهد از شهرهای بزرگ بود. پدرم کار دیوانی پیشه کرد و در روستای خرمیثن به کار گماشته شد. به نزدیکی آن روستا، روستای افشنه بود. در آنجا پدر من، مادرم را به همسری برگزید و وی را به عقد خویش درآورد. نام مادرم ستاره بود من در ماه صفر سال ۳۷۰ از مادر زاده شدم. نام مرا حسین گذاشتند چندی بعد پدرم به بخارا نقل مکان کرد در آنجا بود که مرا به آموزگاران سپرد تا قرآن و ادب بیاموزم. دهمین سال عمر خود را به پایان می‌بردم که در قرآن و ادب تبحر پیدا کردم آنچنان‌که آموزگارانم از دانسته‌های من شگفتی می‌نمودند.

در آن هنگام مردی به نام ابو عبدالله به بخارا آمد او از دانش‌های روزگار خود چیزهایی می‌دانست پدرم او را به خانه آورد تا شاید بتوانم از وی دانش بیشتری بیاموزم وقتی که ناتل به خانه ما آمد من نزد آموزگاری به نام اسماعیل زاهد فقه می‌آموختم و بهترین شاگرد او بودم و در بحث و جدل که شیوه دانشمندان آن زمان بود تخصصی داشتم.

ناتلی به من منطق و هندسه آموخت و چون مرا در دانش اندوزی بسیار توانا دید به پدرم سفارش کرد که مبادا مرا جز به کسب علم به کاری دیگر وادار سازد و به من نیز تاکید کرد جز دانش آموزی شغل دیگر برنگزینم. من اندیشه خود را بدانچه ناتلی می‌گفت می‌گماشتم و در ذهنم به بررسی آن می‌پرداختم و آن را روشن‌تر و بهتر از آنچه استادم بود فرامی‌گرفتم تا اینکه منطق را نزد او به پایان رسانیدم و در این فن بر استاد خود برتری یافتم.

چون ناتلی از بخارا رفت من به تحقیق و مطالعه در علم الهی و طبیعی پرداختم اندکی بعد رغبتی در فراگرفتن علم طب در من پدیدار گشت. آنچه را پزشکان قدیم نوشته بودند همه را به دقت خواندم چون علم طب از علوم مشکل به شمار نمی‌رفت در کوتاه‌ترین زمان در این رشته موفقیت‌های بزرگ بدست آوردم تا آنجا که دانشمندان بزرگ علم طب به من روی آوردند و در نزد من به تحصیل اشتغال ورزیدند. من بیماران را درمان می‌کردم و در همان حال از علوم دیگر نیز غافل نبودم. منطق و فلسفه را دوباره به مطالعه گرفتم و به فلسفه بیشتر پرداختم و یک سال و نیم در این کار وقت صرف کردم. در این مدت کمتر شبی سپری شد که به بیداری نگذرانده باشم و کمتر روزی گذشت که جز به مطالعه به کار دیگری دست زده باشم.


قبر ابن سینابعد از آن به الهیات رو آوردم و به مطالعه کتاب ما بعد الطبیعه ارسطو اشتغال ورزیدم ولی چیزی از آن نمی‌فهمیدم و غرض مؤلف را از آن سخنان درنمی‌یافتم از این رو دوباره از سر خواندم و چهل بار تکرار کردم چنان‌که مطالب آن را حفظ کرده بودم اما به حقیقت آن پی نبرده‌بودم. چهره مقصود در حجاب ابهام بود و من از خویشتن ناامید می‌شدم و می‌گفتم مرا در این دانش راهی نیست... یک روز عصر از بازار کتابفروشان می‌گذشتم کتابفروش دوره گردی کتابی را در دست داشت و به دنبال خریدار می‌گشت به من الحاح کرد که آن را بخرم من آن را خریدم، اغراض مابعدالطبیعه نوشته ابو نصر فارابی، هنگامی که به در خانه رسیدم بی‌درنگ به خواندن آن پرداختم و به حقیقت مابعدالطبیعه که همه آن را از بر داشتم پی بردم و دشواری‌های آن بر من آسان گشت. از توفیق بزرگی که نصیبم شده بود بسیار شادمان شدم. فردای آن روز برای سپاس خداوند که در حل این مشکل مرا یاری فرمود. صدقه فراوان به درماندگان دادم. در این موقع سال ۳۸۷ بود و تازه ۱۷ سالگی را پشت سر نهاده بودم.

وقتی من وارد سال ۱۸ زندگی خود می‌شدم نوح پسر منصور سخت بیمار شد، اطباء از درمان وی درماندند و چون من در پزشکی آوازه و نام یافته بودم مرا به درگاه بردند و از نوح خواستند تا مرا به بالین خود فرا خواند. من نوح را درمان کردم و اجازه یافتم تا در کتابخانه او به مطالعه پردازم. کتابهای بسیاری در آنجا دیدم که اغلب مردم حتی نام آنها را نمی‌دانستند و من هم تا آن روز ندیده بودم. از مطالعه آنها بسیار سود جستم.


آرامگاه بوعلی سینا در همدانچندی پس از این ایام پدرم در گذشت و روزگار احوال مرا دگرگون ساخت من از بخارا به گرگانج خوارزم رفتم. چندی در آن دیار به عزت روزگار گذراندم نزد فرمانروای آنجا قربت پیدا کردم و به تالیف چند کتاب در آن شهر توفیق یافتم پیش از آن در بخارا نیز کتاب‌هایی نوشته بودم.

در این هنگام اوضاع جهان دگرگون شده بود ناچار من از گرگانج بیرون آمدم مدتی همچون آواره‌ای در شهرها می‌گشتم تا به گرگان رسیدم و از آنجا به دهستان رفتم و دوباره به گرگان بازگشتم و مدتی در آن شهر ماندم و کتابهایی تصنیف کردم. ابو عبید جوزجانی در گرگان به نزدم آمد.


ابو عبید جوزجانی گوید: این بود آنچه استادم از سرگذشت خود برایم حکایت کرد. چون من به خدمت او پیوستم تا پایان حیات با او بودم. بسیار چیزها از او فرا گرفتم و بسیاری از کتابهای او را تحریر کردم استادم پس از مدتی به ری رفت و به خدمت مجدالدوله از فرمانروایان دیلمی درآمد و وی را که به بیماری سودا دچار شده بود درمان کرد و از آنجا به قزوین و از قزوین به همدان رفت و مدتی دراز در این شهر ماند و در همین شهر بود که استادم به وزارت شمس‌الدوله دیلمی فرمانروای همدان رسید. در همین اوقات استادم کتاب قانون را نوشت و تالیف کتاب عظیم شفا را به خواهش من آغاز کرد. چون شمس الدوله از جهان رفت و پسرش جانشین وی گردید استاد وزارت او را نپذیرفت و چندی بعد به او اتهام بستند که با فرمانروای اصفهان مکاتبه دارد و به همین دلیل به زندان گرفتار آمد ۴ ماه در زندان بسر برد و در زندان ۳ کتاب به رشته تحریر درآورد. پس از رهایی از زندان مدتی در همدان بود تا با جامه درویشان پنهانی از همدان بیرون رفت و به سوی اصفهان رهسپار گردید. من و برادرش و دو تن دیگر با وی همراه بودیم. پس از آنکه سختیهای بسیار کشیدیم به اصفهان در آمدیم. علاءالدوله فرمانروای اصفهان استادم را به گرمی پذیرفت و مقدم او را بسیار گرامی داشت و در سفر و حضر و به هنگام جنگ و صلح استاد را همراه و همنشین خود ساخت. استاد در این شهر کتاب شفاء را تکمیل کرد و به سال ۴۲۸ در سفری که به همراهی علاءالدوله به همدان می‌رفت، بیمار شد و در آن شهر در گذشت و به خاک سپرده شد.او با روش های متفکرانه بیماران را درمان می کرد.

[ویرایش] اخلاق و صفات
ابن سینا از حیث نیروی جسمانی ، مردی نیرومند بود و به همین خاطر از کار کردن احساس خستگی نمی‌کرد. او با داشتن این نیروی فراوان جسمی می‌توانست از پس کار وزارت فرمانروایان برآید و همیشه چه در سفر و چه در نبرد همراه آنان باشد و علاوه بر این به کار دانش و نوشتن نیز بپردازد. می‌گویند که او شبها تا دیرگاه به نوشتن کتاب و رساله می‌پرداخت و در این کار افراط می‌کرد. ابن سینا از لحاظ نیروی ذهنی و تفکر نیز بسیار نیرومند بود. اینکه او در هجده سالگی توانست تمامی دانش‌های زمان خود را فراگیرد خود نشانگر نیروی ذهنی اوست.

نکتهٔ منفی در اخلاق ابن سینا گفتار تند او نسبت به دانشمندان همدورهٔ خود و حتی به گذشتگانی مانند افلاطون و زکریای رازی بود.

[ویرایش] ابن سینای فیلسوف
ابن سینا بسیار تابع فلسفه ارسطو بود و از این نظر به استادش فارابی شباهت دارد. مبحث منطق و نفس در آثار او در واقع همان مبحث منطق و نفس ارسطو و شارحان او نظیر اسکندر افرودیسی و ثامیسطیوس است. اما ابن سینا هرچه به اواخر عمر نزدیک می‌شد، بیشتر از ارسطو فاصله می‌گرفت و به افلاطون و فلوطین و عرفان نزدیک می‌شد. داستان‌های تمثیلی او و نیز کتاب پرحجم منطق المشرقین که اواخر عمر تحریر کرده بود، شاهد این مدعاست.متاسفانه امروزه از این کتاب تنها مقدمه اش در دست است. اما حتی در همین مقدمه نیز ابن سینا به انکار آثار دوران ارسطویی خویش مانند شفا و نجات می‌پردازد.

[ویرایش] آثار ابن سینا

نسخه‌ای از کتاب قانون ابن سینا به زبان لاتین، چاپ ۱۴۸۴ میلادی در مخزن کتب نفیس کتابخانه مرکز علوم درمانی دانشگاه تکزاس در سن‌آنتونیوبه دلیل آنکه در آن عصر، عربی زبان رایج آثار علمی بود، ابن سینا و سایر دانشمندان ایرانی که در آن روزگار می‌زیستند کتابهای خود را به زبان عربی نوشتند. بعدها بعضی از این آثار به زبانهای دیگر از جمله فارسی ترجمه شد.

افزون بر این، ابن‌سینا در ادبیات فارسی نیز دستی قوی داشته‌است. بیش از ۲۰ اثر فارسی به او منسوب است که از میان آن‌ها انتساب دانشنامه علائی و رساله نبض بدو مسلم است. آثار فارسی ابن‌سینا، مانند سایر نثرهای علمی زمان وی، با رعایت ایجاز و اختصار کامل نوشته شده‌است.
آثار فراوانی از ابن‌سینا به جا مانده و یا به او نسبت داده شده که فهرست جامعی از آن‌ها در فهرست نسخه‌های مصنفات ابن سیناآورده شده‌است. این فهرست شامل شامل ۱۳۱ نوشته اصیل از ابن سینا و ۱۱۱ اثر منسوب به او است

از مصنفات اوست: كتاب المجموع در یك جلد، كتاب الحاصل و المحصول در بیست جلد، كتاب البرّ و الاثم، در دو جلد، كتاب الشفاء، در هجده جلد، كتاب القانون فى الطب، در هجده جلد، كتاب الارصاد الكلیه، در یك جلد، كتاب الانصاف، در بیست جلد، كتاب النجاه، در سه جلد، كتاب الهدایه، در یك جلد، كتاب الاشارات، در یك جلد، كتاب المختصر الاوسط، در یك جلد، كتاب العلائى، در یك جلد، كتاب القولنج، در یك جلد، كتاب لسان العرب فى اللغه، در ده جلد، كتاب الادویة القلبیه، در یك جلد، كتاب الموجز، در یك جلد، كتاب بعض الحكمة المشرقیه، در یك جلد، كتاب بیان ذوات الجهه، در یك جلد، كتاب المعاد، در یك جلد، كتاب المبدأ و المعاد، در یك جلد.

و رساله‌های او عبارتند از:

رسالة القضاء و القدر، رسالة فی الآلة الرصدیه، رسالة عرض قاطیغوریاس، رسالة المنطق بالشعر، قصائد فی العظة و الحكمه، رسالة فی نعوت المواضع الجدلیه، رسالة فی اختصار اقلیدس، رسالة فی مختصر النبض به زبان فارسی، رسالة فی الحدود، رسالة فی الاجرام السماویة، كتاب الاشاره فی علم المنطق، كتاب اقسام الحكمه، كتاب النهایه، كتاب عهد كتبه لنفسه، كتاب حیّ بن یقطان، كتاب فی انّ ابعاد الجسم ذاتیة له، كتاب خطب، كتاب عیون الحكمه، كتاب فی انّه لا یجوز ان یكون شی‏ء واحد جوهریا و عرضیا، كتاب انّ علم زید غیر علم عمرو، رسائل اخوانیه و سلطانیه و مسائل جرت بینه و بین بعض العلماء.

1389/05/30

» دارچین و زنجبیل در درمان دیابت مؤثرند

ادویه‌ها و چاشنی‌هایی نظیر دارچین و زنجبیل با افزایش حساسیت سلو‌ل‌ها نسبت به انسولین، به درمان دیابت کمک می‌کنند.



به گزارش اخبار چند رسانه ای واحد مرکزی خبر به نقل از پایگاه خبری و اطلاع‌رسانی وب‌دا در این تحقیق که توسط ثریا ماسوری، نسرین گله‌دار و فیروزه حاتمی در دانشکده بهداشت و پیراپزشکی گلدشت خرم‌آباد صورت گرفته است، تأثیر چاشنی‌هایی نظیر دارچین، زنجبیل در درمان دیابت چنین تشریح شده است: مقاومت بدن نسبت به انسولین زمانی رخ می‌دهد که گیرنده نسبت به انسولین پاسخ ضعیف دهد که آن هم در اثر نارسایی سلول در جذب ذرات گلوکز خون حادث می‌شود.

بنا بر این گزارش مصرف روزانه یک گرم دارچین، سطوح گلوکز در دیابتی‌ها را تا 30 درصد کاهش می‌دهد زیرا این چاشنی موجب افزایش حساسیت سلول نسبت به انسولین می‌شود.

این گزارش حاکیست زنجبیل نیز به طور مشابهی موجب افزایش حساسیت سلول نسبت به انسولین شده و به طور کل این چاشنی‌ها به علت آنکه حاوی میزان زیادی از آنتی‌اکسیدان‌ها هستند از عوارض دیابت به وسیله کاهش اکسیدان‌های ناشی از مصرف چربی‌ها جلوگیری می‌کنند.

1389/05/27

» روزه چربی‌های مفید خون را افزایش می‌دهد

روزه گرفتن میزان چربی‌های نامطلوب موجود در خون را تنظیم کرده و موجب افزایش میزان چربی‌های مفیدخون می‌شود.



به گزارش اخبار چند رسانه ای واحد مرکزی خبر به نقل از پایگاه خبری و اطلاع‌رسانی وب‌دا به نقل از دفتر آموزش و ارتقاء سلامت، روز‌ه‌داری در اغلب بیماری‌هایی که عادات غلط غذایی، چاقی و افزایش وزن در بروز آنها دخالت دارند، مفید است.

براساس این گزارش دفتر آموزش سلامت توصیه کرد: افراد روزه‌دار همانند زمانی که روزه نیستند سه وعده غذا بخورند که این وعده‌ها شامل: افطار، شام و سحر است. اما در ماه مبارک رمضان صرف غذا در دفعات کمتر مثلاً 2 بار در روز نیز اشکالی نداشته و به شرایط جسمی و توانایی فرد بستگی دارد.

این گزارش حاکیست بهتر است وعده غذای سحری خصوصیات و ویژگی وعده ناهار را داشته باشد و در فاصله زمانی بین صرف افطار و وعده سحری نیز یک وعده غذایی مثل شام سبک صرف شود.

گفتنی است وعده غذایی در حد یک شام سبک بین وعده افطار و سحری بستگی به وضعیت و تمایل شخص برای صرف آن داشته و موجب جلوگیری از گرسنگی در طول روز می‌شود.

1389/06/09

» تناسب گناه با توبه اش

ماه رمضان است و فرصت توبه و استغفار باید کوشید در این ماه که هر عمل نیکی پاداشی چندین برابر دارد جبران مافات کرد. نکته ای را که در جبران گناهان باید در نظر داشت اینست که اظهار ندامت و پشیمانی به زبان کافی نیست و باید به طور واقعی و در عمل هم این را ثابت کرد و با توجه به گناه مرتکب شده برای جبرانی همسان کوشید.

هر چند جبران گناه ، با كارهاى نیک ، ممكن است که به صورت هاى گوناگون مانند كمک هاى مالى ، جهاد در راه خدا، روزه گرفتن ، شب زنده دارى و ... انجام گیرد، ولى مناسب آن است كه جبران هر گناه متناسب با همان گناه باشد. مثلاً بى حجابى و ناپاكى را با حفظ كامل عفت و پاكدامنى ، جبران كرد. گناه غیبت را با كنترل و مراقبت زبان ، جبران نمود. گناه ظلم و بى رحمى را با احسان به مظلومان و دستگیرى از بینوایان ، تلافى نمود. گناه چشم چرانى را با عفت چشم و نگاه هایى كه براى آن پاداش است مانند نگاه به قرآن و چهره عالم ربانى و نگاه به چهره ى پدر و مادر، جبران نمود. چنانكه از بعضى روایات این مطلب استفاده مى شود؛

امام صادق علیه السلام مى فرماید:

كفارة عمل السّلطان قَضاء حوائِج الاِخْوان 1 ؛ كفاره و جبران (گناه ) كارمندى حاكم ظالم ، رسیدگى و برآوردن نیازمندى هاى برادران است .

شخصى از رسول اكرم صلّى اللّه علیه و آله پرسید: چه چیزى گناه مرا (بعد از توبه) نابود مى كند؟ پیامبر صلّى اللّه علیه و آله در پاسخ فرمود:

الدُّموعُ و الخُضوع و الاَمراض 2 ؛ اشک ریختن ، خضوع و فروتنى و بیمارى ها.



برای درک بهتر موضوع دو حکایت را نقل میکنیم:
پیشنهاد ابولبابه
ابولبابه یكى از اصحاب پیامبر صلّى اللّه علیه و آله بود، و با یهود بنى قریظه خویشاوندى و آشنایى داشت.

در جریان كارشكنى هاى یهود، پیامبر صلّى اللّه علیه و آله تصمیم گرفت تا همه ى طوایف یهود را كه همچون ستون پنجم دشمن در داخل مركز اسلامى عمل مى كردند، از اطراف مدینه تبعید كند و گردنكشان آنها را به قتل رساند.

یهودِ بنى قریظه در قلعه ى خود در محاصره بودند، بعضى از مسلمانان از پیامبر صلّى اللّه علیه و آله خواستند آنها را ببخشد، رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله به آنها فرمود: آیا راضى هستید، حَكمیّت در مورد آنها را به یكى از افراد شما واگذارم .

جبران هر گناه متناسب با همان گناه باشد. مثلاً بى حجابى و ناپاكى را با حفظ كامل عفت و پاكدامنى ،و گناه غیبت را با كنترل و مراقبت زبان ، و گناه ظلم و بى رحمى را با احسان به مظلومان و دستگیرى از بینوایان و گناه چشم چرانى را با عفت چشم و نگاه هایى كه براى آن پاداش است مانند نگاه به قرآن و چهره عالم ربانى و نگاه به چهره ى پدر و مادر
طایفه اوس جواب مثبت دادند، پیامبر صلّى اللّه علیه و آله سعدبن معاذ را براى این كار تعیین كرد، ولى بنى قریظه حَكمیت سعد را نپذیرفتند. پیام دادند ابولبابه را بفرست تا با او مشورت كنیم ، پیامبر صلّى اللّه علیه و آله ابولبابه را به سوى آنها فرستاد تا با او مشورت كنند. آنها اطراف ابولبابه را گرفتند و اظهار ناتوانى كردند. از جمله به او گفتند: آیا ما به حكمیت سعدبن معاذ راضى شویم ؟

ابولبابه گفت : مانعى ندارد ولى با دست اشاره به گردن كرد، یعنى تسلیم شدن به حكم سعد همان و گردن زدن همان .

به این ترتیب او یكى از اسرار نظامى را نزد دشمن فاش ساخت . ولى بى درنگ به گناه خود متوجه شد و دریافت كه به پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و مسلمین خیانت كرده است ، همان لحظه توبه كرد. اما آیه 27 و 28 سوره انفال در نهى از خیانت به خدا و رسول ، نازل گردید.

ابولبابه از شدت ناراحتى و خجلت ، نزد پیامبر صلّى اللّه علیه و آله نرفت و مستقیم به مسجد پیامبر رفته و خود را به یكى از ستون هاى مسجد بست و مدت ده تا پانزده روز به همین منوال ماند و با مناجات و راز و نیاز، از خدا مى خواست تا توبه اش را بپذیرد. سرانجام آیه 102 سوره توبه نازل شد و قبول شدن توبه ابولبابه اعلام گردید.

نكته اینجا است كه ابولبابه براى جبران گناه خود، به رسول خدا صلّى اللّه علیه و آله عرض كرد مى خواهم به شكرانه ى قبولى توبه ام ، همه اموالم را صدقه بدهم ، پیامبر صلّى اللّه علیه و آله فرمود: همه را اجازه نمى دهم . او عرض كرد: دو سوم اموالم را اجازه بدهید. پیامبر صلّى اللّه علیه و آله فرمود: آن هم زیاد است .

او عرض كرد: اجازه بده یک سوم اموالم را صدقه بدهم .

پیامبر صلّى اللّه علیه و آله این پیشنهاد را پذیرفت و ابولبابه به قول خود وفا كرد.3


جبران قطع رحم
دو برادر كه یكى از آنها یعقوب مغربى نام داشت ، با هم براى انجام حج به سوى مكه مسافرت كردند. در راه بین این دو برادر نزاعى در گرفت و به یكدیگر بد و ناسزا گفتند. و سرانجام از هم جدا شده و به گناه بزرگ قطع رحم ، مبتلا گشتند.

در این سفر یعقوب در مدینه به حضور امام موسى بن جعفر علیهماالسلام رسید، امام علیه السلام به او فرمود: تو در فلان مكان با برادرت نزاع كردى و به همدیگر ناسزا گفتید و این گونه رفتار برخلاف دین من و دین پدرانم مى باشد از خدا بترس و این را بدان كه قطع رحم باعث مى شود كه بزودى مرگ بین شما جدایى اندازد، برادرت در همین مسافرت قبل از رسیدن به وطن مى میرد و تو پشیمان خواهى شد.

یعقوب كه سخت پریشان شده بود، عرض كرد: سرنوشت من چه خواهد شد؟

امام كاظم علیه السلام فرمود:

امّا انّ اجلك قد حَضر حتّى وَصلت عَمّتك بما وَصلتَها به فى منزل كذا و كذا فَزید فى اجلك عِشرون؛ پایان عمر تو نیز (به خاطر قطع رحم ) فرا رسیده بود، ولى در مسیر راه در فلان منزلگاه ، به سراغ عمه ات رفتى و از او احوال پرسیدى و صله رحم كردى ، بر عمر تو بیست سال افزوده شد.

همانگونه كه امام فرموده بود به وقوع پیوست ، برادر یعقوب در سفر از دنیا رفت ، و یعقوب بخاطر صله ى رحم دیگر بیست سال عمر كرد.4



منبع : گناه شناسى محسن قرائتى ، بکوشش ، محمدى اشتهاردى

محمدی_گروه دین و اندیشه تبیان

1389/06/08

» چگونه همنشین فرشتگان شویم؟

بدان كه نشستن جماعت در مجلسى براى ذكر روایات سفارش بسیار شده است زنهار که فضیلتش را در این ماه مبارک و سراسر نور از دست ندهی.

در "عدة الداعى" از پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم روایت كرده است كه : ما جلس قوم یذكرون الله الا نادهم مناد من السماء: قوموا فقد بذّلت سیئاتكم حسنات و غفرت لَكُمْ جمیعا، و ما قعد عدة من اهل الارض یذكرون الله الا قعد معهم عدة من الملائكة .1 ؛ هیچ گروهى به ذكر خدا ننشیند جز آن كه منادیى از آسمان ندا دهد: برخیزید كه گناهانتان به نیكى تبدیل یافت و همه آنها از شما آمرزیده شد. و گروهى از اهل زمین به ذكر خدا ننشینند جز آن كه گروهى از فرشتگان نیز با آنان همنشین شوند.

و نیز آورده است كه: روایت است رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم به سوى یاران خود بیرون شد و فرمود: ارتعوا فِى ریاض ‍ اَلْجَنَّة . قَالَوا: یا رسول الله و ما ریاض اَلْجَنَّة ؟ قَالَ صلى الله علیه و آله و سلم : مجالس الذكر، اغدوا و رووا و اذكروا. و من كان یحب اءن یعلم منزلته عند الله تعالى فلینظر كیف منزلة الله عنده ، فان الله ینزل العبد حیث انزل العبد الله من نفسه . و اعلموا اءن خیر اعمالَكُمْ عند ملیككم و ازكاها و ارفعها فِى درجاتكم و خیر ما طلعت علیه الشمس ذكر الله سبحانَهُ و تعالى فاءِنَّهُ اخبر عن نفسه فقَالَ تعالى : انا جلیس من ذكرنى . و قَالَ تعالى : «فاذكرونى اذكركم». بنعمتى ، اذكرونى بالطاعة و العبادة ، اذكركم بالنعم و الاحسان و الرحمة و الرضوان .2 ؛ در باغ هاى بهشت گردش كنید. گفتند: اى رسول خدا، باغ هاى بهشت كدام است ؟ فرمود: مجالس ذكر، صبح و شام در آن شركت كنید و یاد خدا نمایید. هر كس دوست دارد مقام و منزلت خود را در نزد خدا بداند، بنگرد مقام و منزلت خدا در نزد او چگونه است ، چه خداوند بنده را آن منزلت دهد كه بنده خدا را همان منزلت در نزد خود داده است .

بدانید كه بهترین اعمال شما در نزد خداوندگارتان و پاكیزه ترین آن و آن كه درجات شما را از همه بالاتر برد و نیز بهترین چیزى كه خورشید بر آن تابیده است ، ذكر خداى سبحان است ، چه خداوند از خودش خبر داده و فرموده : "من همنشین آنم كه مرا یاد كند"

و فرموده : پس مرا یاد كنید تا شما را یاد كنم به نعمت خود . مرا با فرمانبرى و عبادت یاد كنید تا شما را با نعمت و احسان و رحمت و خوشنودى یاد كنم .

و در "فقیه" از پیامبر صلى الله علیه و آله و سلم روایت كرده است كه: بادروا الى ریاض اَلْجَنَّة . فقَالَوا: یا رسول الله و ما ریاض اَلْجَنَّة ؟ فقَالَ: حلق الذكر.3 ؛ به سوى باغهاى بهشت بشتابید؛ گفتند: باغهاى بهشت كدامند؟ فرمود: حلقه هایى كه براى ذكر تشكیل مى شود.

و و در "مجالس ابن شیخ" در ضمن وصیت على علیه السلام به امام حسن علیه السلام در هنگام وفات آمده است كه : و علیك بمجالس الذكر، و اكثر من الدعاء.4 ؛ بر تو باد به مجالس ذكر، و فراوان دعا كن .

پس عزیز در این ماه با برکت که بازار مجالس ذکر و دعا گرم است بکوشیم که همنشینان ملائکه باشیم و در باغ های بهشت قدمی بزنیم و روحی تازه کنیم .



منبع: بحر المعارف جلد اول ،مؤلف؛ عالم ربانى مولى عبدالصمد همدانى
رهنما_گروه دین و اندیشه تبیان

1389/06/08

» روزه سرچشمه تقوا

چرا باید روزه گرفت؟ فلسفه این عبادت رنج آور چیست؟ چرا اینقدر در مورد آن تأکید شده است ؟

«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِّیَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِینَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ»1 ؛ ای کسانی که ایمان آورده اید ، روزه داشتن بر شما مقرر شد ، همچنان که بر کسانی که پیش از شما بوده اند مقرر شده بود ، تا پرهیزگار شوید.

خداوند متعال فلسفه این عبادت انسان ساز و تربیت آفرین را در یک جمله کوتاه اما بسیار پرمحتوا چنین بیان مى کند:" شاید پرهیزکار شوید" (لعلکم تتقون ).

روزه عامل مؤثرى است براى پرورش روح تقوا و پرهیزگارى در تمام زمینه ها و همه ابعاد. از آنجا که انجام این عبادت با محرومیت از لذائذ مادى و مشکلاتى مخصوصا در فصل تابستان همراه است تعبیرات مختلفى در آیه فوق به کار رفته که روح انسان را براى پذیرش ‍ این حکم آماده سازد.

نخست با خطاب یا ایها الذین آمنوا: اى مؤمنان! سپس بیان این حقیقت که روزه اختصاص به شما ندارد، بلکه در امت هاى پیشین نیز بوده است.

و سرانجام بیان فلسفه آن و اینکه اثرات پربار این فریضه الهى صد درصد عائد خود شما مى شود، آن را یک موضوع دوست داشتنى و گوارا مى سازد.

در حدیثى از امام صادق نقل شد که فرمود: لذة ما فى النداء ازال تعب العبادة و العناء!: لذت خطاب "یا ایها الذین آمنوا" آنچنان است که سختى و مشقت این عبادت را از بین برده است !.

در آیه بعد براى اینکه باز از سنگینى روزه کاسته شود چند دستور دیگر را در این زمینه بیان مى فرماید نخست مى گوید:

چند روز معدودى را باید روزه بدارید ؛ (أَیَّامًا مَّعْدُودَاتٍ).

چنان نیست که مجبور باشید تمام سال یا قسمت مهمى از آن را روزه بگیرید بلکه روزه تنها بخش کوچکى از آن را اشغال مى کند.

دیگر اینکه : کسانى که از شما بیمار یا مسافر باشند و روزه گرفتن براى آنها مشقت داشته باشد از این حکم معافند و باید روزهاى دیگرى را بجاى آن روزه بگیرند ؛ «فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِیضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَیَّامٍ أُخَرَ».

سوم "کسانى که با نهایت زحمت باید روزه بگیرند (مانند پیرمردان و پیر زنان و بیماران مزمن که بهبودى براى آنها نیست ) لازم نیست مطلقا روزه بگیرند، بلکه باید بجاى آن کفاره بدهند، مسکینى را اطعام کند) «َعَلَى الَّذِینَ یُطِیقُونَهُ فِدْیَةٌ طَعَامُ مِسْكِین».

روزه عامل مؤ ثرى است براى پرورش روح تقوا و پرهیزگارى در تمام زمینه ها و همه ابعاد.از آنجا که انجام این عبادت با محرومیت از لذائذ مادى و مشکلاتى مخصوصا در فصل تابستان همراه است تعبیرات مختلفى در آیه فوق به کار رفته که روح انسان را براى پذیرش ‍ این حکم آماده سازد.


و آن کس که مایل باشد بیش از این در راه خدا اطعام کنند براى او بهتر است ؛ « فَمَن تَطَوَّعَ خَیْرًا فَهُوَ خَیْرٌ له »

و بالاخره در پایان آیه این واقعیت را بازگو مى کند که "روزه گرفتن براى شما بهتر است اگر بدانید" ؛ « وَأَن تَصُومُواْ خَیْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ».2

روزه داشتن گرچه در ظاهر یکنوع سختگیرى و محدودیت است اما سرانجامش راحتى و آسایش انسان مى باشد، هم از نظر معنوى و هم از لحاظ مادى که فرمان هاى الهى مانند فرمان حاکمان ستمگر نیست ، بلکه در مواردى که انجام آن مشقت شدید داشته باشد وظیفه آسان ترى قائل مى شود، لذا حکم روزه را با تمام اهمیتى که دارد از بیماران و مسافران و افراد ناتوان برداشته است.

بر هر انسان سالمى لازم است در سال یکماه روزه بدارد، چرا که براى پرورش جسم و جان او لازم است ، به همین دلیل اگر ماه رمضان بیمار یا در سفر بودید باید به تعداد این ایام روزه را قضا کنید تا عدد مزبور کامل گردد، حتى زنان حائض که از قضاى نماز معافند از قضاى روزه معاف نیستند.

باید به خاطر آن همه هدایت ها در مقام تعظیم پروردگار بر آئید، و در مقابل آن همه نعمت ها که به شما بخشیده شکرگزارى کنید.



چرایی روزه :
روزه ابعاد گوناگونى دارد، و آثار فراوانى از نظر مادى و معنوى در وجود انسان مى گذارد، که از همه مهمتر "بعد اخلاقى" و فلسفه تربیتى آن است

از فوائد مهم روزه این است که روح انسان را "تلطیف"، و اراده انسان را قوى، و غرائز او را "تعدیل " مى کند .

روزه دار باید در حال روزه با وجود گرسنگى و تشنگى از غذا و آب و همچنین لذت جنسى چشم بپوشد، و عملا ثابت کند که او همچون حیوان در بند اصطبل و علف نیست ، او مى تواند زمام نفس سرکش را به دست گیرد، و بر هوس ها و شهوات خود مسلط گردد.

روزه چون غرائز سرکش را کنترل مى کند بر قلب انسان نور و صفا مى پاشد و انسان را از عالم حیوانیت ترقى داده و به جهان فرشتگان صعود مى دهد.


در حقیقت بزرگترین فلسفه روزه همین اثر روحانى و معنوى آن است ، انسانى که انواع غذاها و نوشابه ها در اختیار دارد

و هر لحظه تشنه و گرسنه شد به سراغ آن مى رود، همانند درختانى است که در پناه دیوارهاى باغ بر لب نهرها مى رویند، این درختان نازپرورده ، بسیار کم مقاومت و کم دوامند اگر چند روزى آب از پاى آنها قطع شود پژمرده مى شوند، و مى خشکنداما درختانى که از لابلاى صخره ها در دل کوه ها و بیابان ها مى رویند و نوازشگر شاخه هایشان از همان طفولیت طوفان هاى سخت ، و آفتاب سوزان ، و سرماى زمستان است ، و با انواع محرومیت ها دست به گریبانند، محکم و با دوام و پر استقامت و سختکوش و سخت جانند!.

روزه نیز با روح و جان انسان همین عمل را انجام مى دهد و با محدودیت هاى موقت به او مقاومت و قدرت اراده و توان مبارزه با حوادث سخت مى بخشد، و چون غرائز سرکش را کنترل مى کند بر قلب انسان نور و صفا مى پاشد خلاصه روزه انسان را از عالم حیوانیت ترقى داده و به جهان فرشتگان صعود مى دهد، جمله لعلکم تتقون (باشد که پرهیزگار شوید) اشاره به همه این حقایق است .

و نیز حدیث معروف الصوم جنة من النار: روزه سپرى است در برابر آتش دوزخ اشاره به همین موضوع است .

در نهج البلاغه به هنگامى که امیر مؤمنان على (علیه السلام ) فلسفه عبادات را بیان مى کند به روزه که مى رسد چنین مى فرماید: و الصیام ابتلاء لاخلاص الخلق :خداوند روزه را از این جهت تشریع فرموده که روح اخلاص در مردم پرورش یابد!.

و نیز در حدیث دیگرى از پیامبر (صلى اللّه علیه و آله و سلم ) مى خوانیم : ان للجنة بابا یدعى الریان لا یدخل فیها الا الصائمون : بهشت درى دارد به نام "ریان"(سیراب شده ) که تنها روزه داران از آن وارد مى شوند.

مرحوم صدوق در "معانى الاخبار" در شرح این حدیث مى نویسد انتخاب این نام براى این در بهشت به خاطر آن است که بیشترین زحمت روزه دار از ناحیه عطش است ، هنگامى که روزه داران از این در وارد مى شوند چنان سیراب مى گردند که بعد از آن هرگز تشنه نخواهند شد.



منبع : تفسیر نمونه جلد 1

فراوری: محمدی_گروه دین و اندیشه تبیان

1389/06/08

» شکیبائى رمز هر پیروزى است

وقتی که دنیا با همه عظمتش برایت تنگ میشود و سختی ها چون موجی بنیان کن هستیت را تهدید میکند باید پشتت را محکم به پشت صبر تکیه دهی و با یقینی استوار و توکلی از سر صدق به چاره جویی بپردازی !.

و آنجا که صبر و استقامت نیاز به پشتوانه اى دارد، و بهترین پشتوانه یاد خدا و ارتباط با مبدأ علم و قدرت جهان آفرین است خداوند میفرماید: «فَاصْبِرْ عَلَى مَا یَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّک قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا وَ مِنْ آنَاء اللَّیْلِ فَسَبِّحْ وَأَطْرَافَ النَّهَارِ لَعَلَّک تَرْضَى » (1) ؛ پس بر آنچه مى‏گویند شکیبا باش، و پیش از بر آمدن آفتاب و قبل از فرو شدن آن، با ستایش پروردگارت [او را] تسبیح گوى، و در قسمتى از شب او را تسبیح کن اول و آخر روز تسبیح گوی شاید خشنود گردی.

این یاد مداوم و تسبیح مستمر همچون قطره هاى حیاتبخش باران بر سرزمین قلب و جان تو مى ریزد، و آن را سیراب مى کند، دائما به تو نشاط و حیات مى بخشد و به استقامت در مقابل مخالفان لجوج دعوت مى کند.

در اینکه منظور از تسبیح خداوند در این مواقع چهارگانه (قبل از طلوع آفتاب قبل از غروب ، در شب ، و بعد از سجده ها) چیست؟ در میان مفسران گفتگو بسیار است.

تفسیر راجح این است که: این تعبیرات اشاره به نمازهاى پنجگانه روزانه و بعضى از نوافل پرفضیلت است .

در روایتى نیز از امام صادق (علیه السلام ) مى خوانیم : هنگامى که از آیه « و سبح بحمد ربک قبل طلوع الشمس و قبل الغروب» سؤال کردند فرمود: تقول حین تصبح و حین تمسى عشر مرات لا اله الا الله وحده لا شریک له ، له الملک ، و له الحمد، یحیى و یمیت ، و هو على کل شى ء قدیر: «هنگام صبح و عصر ده بار این ذکر را مى گویى لا اله الا الله ....»

نظیر همین معنى با تفاوت مختصرى در آیه 130 سوره طه نیز آمده است ، آنجا که مى فرماید: قبل از طلوع آفتاب ، و پیش از غروب آن ، و همچنین در اثناء شب ، و اطراف روز تسبیح و حمد پروردگارت را بجا آور تا خشنود شوى.

جمله "لعلک ترضى" نشان مى دهد که این عبادات و تسبیحات نقش‍ مهمى در آرامش فکر و رضایت خاطر ما دارد. وقتی که ما در دنیایی سراسر تشویش و نگرانی زندگی میکنیم و به دنبال مرحمی بر زخم های روحمان هستیم خداوند متعال میگوید خدا را یاد کنید در این ساعاتی که میگویم .

در روایتى نیز آمده است که منظور از "ادبار السجود" همان نماز وتر است که در آخر شب انجام مى شود. تا بدین وسیله صبور و شکیبا شوید.



شکیبائى رمز هر پیروزى است
این نخستین بار نیست که قرآن مجید روى صبر و شکیبائى در برابر مشکلات و افراد لجوج و معاند تکیه مى کند، مکرر در مکرر قرآن مجید هم به پیامبر بزرگ اسلام ، و هم به عموم مؤمنان این مسأله مهم را خاطر نشان مى سازد، و تجربه هاى فراوان نیز نشان داده که غلبه و پیروزى از آن کسانى است که سهم بیشترى از صبر و استقامت دارند.

یاد مداوم و تسبیح مستمر همچون قطره هاى حیاتبخش باران بر سرزمین قلب و جان تو مى ریزد، و آن را سیراب مى کند، دائما به تو نشاط و حیات مى بخشد و به استقامت در مقابل مخالفان لجوج دعوت مى کند.
در حدیثى مى خوانیم که امام صادق (علیه السلام ) به یکى از دوستانش‍ (که شاید در شرائط سخت آن زمان بى تابى مى کرد) فرمود: علیک بالصبر فى جمیع امورک : بر تو لازم است که در تمام کارها صبر و شکیبائى داشته باشى.

سپس افزود خداوند محمد (صلى اللّه علیه و آله ) را مبعوث کرد و او را به "صبر" و مدارا دستور داد، و او صبر کرد تا نسبت هاى بسیار ناروا به او دادند، تا آنجا که سینه اش تنگ شد، خداوند این آیه را بر او نازل کرد: «وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ یَضِیقُ صَدْرُكَ بِمَا یَقُولُونَ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ كُن مِّنَ السَّاجِدِینَ » (1) ؛ ما مى دانیم که به خاطر سخنان آنها ناراحت مى گردى و سینه ات تنگ مى شود، تسبیح و حمد پروردگارت را بجا آور، و از سجده کنندگان باش.

باز او را تکذیب کردند و تیرهاى تهمت از هر سو به طرفش پرتاب نمودند، و از این جهت محزون و غمگین شد، باز خداوند براى دلداریش این آیه را نازل فرمود: ما مى دانیم که سخنان آنها تو را اندوهگین مى کند، ولى آنها تو را تکذیب نمى کنند بلکه ستمگران آیات خدا را تکذیب مى کنند، پیش از تو نیز رسولان خدا را تکذیب کردند و آنها در برابر تکذیب ها و آزارها صبر نمودند تا یارى ما به کمکشان آمد.

سپس امام (علیه السلام ) مى افزاید: پیامبر (صلى اللّه علیه و آله) خود را وادار به صبر و شکیبائى کرد، اما در این هنگام آنها از حد گذراندند و نام خدا را بردند، و نسبت به ساحت مقدسش تکذیب کردند، پیامبر (صلى اللّه علیه و آله) فرمود من در برابر ناملایمات خود و خانواده و حیثیتم صبر کردم ، ولى در برابر بدگوئى به پروردگارم شکیبایى ندارم ، در اینجا خداوند عزوجل این آیه (آیه مورد بحث) را نازل فرمود: ما آسمان و زمین و آنچه در میان این دو است در شش دوران آفریدیم (و در آفرینش جهان شتاب و عجله نکردیم ) و تعب و رنجى بما نرسید، بنابراین تو هم عجله مکن و در برابر سخنان آنان صابر باش ، اینجا بود که پیامبر صبر و شکیبائى را در تمام حالات پیش گرفت (تا بر دشمنانش پیروز شد).

اینها همه نویدی است به ما تا ناملایمات را تحمل کنیم و بدانیم اگر زمانه باب میل ما نیست و کج اندیشی میکند با ما و آزارمان میدهند خداوندی هست که در هر لحظه میتوانیم به او رجوع کنیم و در آغوش پر مهرش بخزیم و او پذیرای ما است در همه حال اگر میخواهید نزدیک تر باشید بعد از سجدها دوباره برایش سجده کنید و و نزدیک تر شوید تا آرام شوید تا صبر وجود شما خانه کند و دلتان را دریایی کند آرام که موج هایش آرامشی باشد به وسعت دنیا. نوافل هدیه های خداست به ما تا نگرانی ها و ترس هایمان را با آن درمان کنیم به در و دیوار سرد و بی مهر دنیا نزنیم برای چاره، چون چاره فقط اوست باشد که دریابیم.



منبع: تفسیر نمونه جلد 22

فرآوری : محمدی_ گروه دین و اندیشه تبیان

1389/06/07

» چرا زمان روزه سى روز است؟

قال الله تبارك و تعالى :


شهر رمضان الذى انزل فیه القرآن هدى للناس و بینات من الهدى و الفرقان فمن شهد منكم الشهر فلیصمه و من كان مریضا او على سفر فعدة من ایام اخر یرید الله بكم الیسر و لایرید بكم العسر و لتكلموا العدة و لتكبروا الله على ما هداكم و لعلكم تشكرون. (1)



نكات مهم آیه روزه
نكاتى در این آیه شریف وجود دارد كه جالب و در خور دقت و اهمیت است به بعضى از آنها در تفاسیر، از جمله تفسیر نمونه اشاره شده است.(2)

چرا آن ایام ، معدود است و چرا ظرف زمان روزه ، ماه مبارك رمضان قرار داده شده است ؟

پاسخ : چون ، قرآن ، سرچشمه هدایت بشر از گمراهى و ضلالت است و آیات روشن آن باعث سعادت بشر و جداكننده حق و باطل است ، در این ماه نازل شده است در روایت اسلامى نقل شده كه همه كتابهاى آسمانى كه براى هدایت بشر نازل شده در ماه رمضان آمده است . هم تورات حضرت موسى ، هم انجیل حضرت عیسى ، هم زبور حضرت داوود و هم صحف حضرت ابراهیم - على نبینا و آله و علیهم السلام .

ابوبصیر از امام صادق علیه السلام اینگونه نقل مى كند:

عن ابى عبدالله علیه السلام قال نزلت التوراة فى ست مضین من شهر رمضان و نزل الانجیل فى اثنتى عشرة مضت من شهر رمضان و نزل الزبور فى ثمانى عشرة مضت من شهر رمضان و نزل الفرقان فى لیلة القدر. (3)

تورات در ششم ماه رمضان و انجیل در دوازدهم و زبور در هجدهم و قرآن در شب قدر نازل شده است (بنابراین روایتى از تفسیر عیاشى ) صاحب ابراهیم در شب اول ماه و قرآن در بیست و چهارم ماه نازل شده است. (4)

علت این كه ماه رمضان ، براى روزه گرفتن تعیین شده ، شرافت و فضیلت و برترى این ماه بر سایر ماههاى سال است.مرحوم مجلسى در بحارالانوار، باب فضیلت ماه رمضان و وجوب روزه ، روایات جالب و حیرت انگیزى نقل فرموده است (5) كه فقط با در نظر گرفتن لطف و كرم خداوند متعال نسبت به بندگان ، مى شود آن را پذیرفت و از باب تبرك چند نمونه از آن را نقل مى كنیم :

عن جابر بن یزید جعفى عن ابى جعفر علیه السلام قال قال رسول الله صلى الله علیه و آله لجابر بن عبد الله یا جابر هذا شهر رمضان من صام نهاره و قام وردا من لیله و عف بطنه و فرجه و كف لسانه خرج من ذنوبه كخروجه من الشهر فقال جابر یا رسول الله ما احسن هذا الحدیث فقال رسول الله صلى الله علیه و آله یا جابر و ما اشد هذه الشروط (6).

امام باقر علیه السلام فرمود: رسول خدا صلى الله علیه و آله به جابر بن عبدالله انصارى فرمود: اى جابر! این ماه رمضان ، است هر كس روز آن را روزه بدارد و پاسى از شب آن را عبادت كند و شكم و فرج خود را حفظ كند و زبانش را نگاه دارد از گناهانش خارج مى شود، همان گونه كه از ماه بیرون مى رود پس جابر عرض كرد: یا رسول الله ! چه حدیث خوبى ! حضرت فرمود: بله جابر! اما چه شرایط سختى دارد!

چرا زمان روزه سى روز است؟
در روایتى چنین آمده است :

معاویة بن عمار عن الحسن بن عبدالله عن آبائه عن جده الحسن بن على بن ابى طالب علیه السلام انه قال جاء نفر من الیهود الى رسول الله صلى الله علیه و آله فساءله اعملهم عن مسائل فكان فیما ساءله انه قال له لاى شى ء فرض الله الصوم على امتك بالنهار ثلاثین یوما و فرض الله على الامم السالفه اكثر من ذلك فقال النبى صلى الله علیه و آله ان آدم لما اكل من الشجرة بقى فى بطنه ثلاثین یوما ففرض الله على ذریته ثلاثین یوما الجوع و العطش و الذین یاءكلونه باللیل تفضل من الله علیهم و كذلك كان على آدم علیه السلام ففرض الله ذلك على امیت ثم تلا هذه الایة (كتب علیكم الصیام كما كتب على الذین من قبلكم لعلكم تتقون ایاما معدودات ) قال الیهودى صدقت یا محمد فما جزاء من صامها فقال النبى صلى الله علیه و آله ما من مؤ من یصوم شهر رمضان احتسابا الا اوجب الله تبارك و تعالى له سبع خصال اولها یذوب الحرام من جسده و الثانیة یقرب من رحمة الله عزوجل و الثالثة یكون قد كفر خطیئة ابیه آدم و الرابعة یهون الله علیه سكرات الموت و الخامسة امان من الجوع و العطش یوم القیامة و السادسة یعطیه الله براءة من النار و السابعة یطعمه الله من طیبات الجنة قال صدقت یامحمد (7).

امام حسن علیه السلام فرمود: عده اى از یهود، خدمت حضرت رسول اكرم صلى الله علیه و آله آمدند؛ پس داناترین آنها، از حضرت سوالاتى كرد؛ از جمله اینكه گفت: روى چه اصل خداى تعالى سى روز روزه بر امت شما واجب كرده ؛ ولى بر امت هاى گذشته بیشتر از این را؟ پس رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: همانا هنگامى كه آدم از آن درخت، خورد، تا سى روز در شكم او باقى ماند؛ پس خدا بر ذریه او واجب كرد كه سى روز گرسنه و تشنه باشند. و آنچه آنها مى خورند (در شب) كرم و تفضل است بر ایشان و همچنین بر آدم نیز سى روز روزه واجب شد. و خداوند واجب كرد بر امت من همان سى روز را سپس رسول خدا صلى الله علیه و آله آیه (كتب علیكم الصیام ) را تلاوت كرد.

شخص یهودى گفت : راست گفتى اى محمد! پس بفرما جزاى كسى كه این ماه را روزه بدارد، چیست؟ رسول خدا صلى الله علیه و آله فرمود: هیچ مؤمنى ماه رمضان را روزه نمى گیرد، مگر آن كه خدا براى او هفت خصلت مرحمت كند: 1 - حرام از بدنش آب شود و برطرف گردد 2 - به رحمت خدا نزدیك شود؛ 3 - گناه پدرش - آدم را - جبران كرده باشد؛ 4 - سكرات مرگ بر او آسان شود؛ 5 - از گرسنگى و تشنگى روز قیامت در امان باشد؛ 6 - خداوند بیزارى از جهنم به او مى دهد؛ 7 - خداوند از غذاهاى پاكیزه و طیب بهشت به او مى خوراند و آن شخص گفت : راست گفتى اى محمد!

نكته (فمن شهد منكم الشهر فلیصمه ) (8) دستور روزه ، فقطى براى اشخاص حاضر وسالم است ، (بر شخص مسافر و مریض روزه واجب نمى باشد) خدا مثل فرمان راویان جبار نیست ، كه دستور با مشقتى بدهد و با هر مشقت و سختى كه شده از طرف بخواهد، كه آن را انجام دهد (یرید الله بكم الیسر ولایرید بكم العسر) (9).

حال این جمله ، یا مربوط به استثنایى است كه در آیه بیان شد؛ و شخص مریض و مسافر را از حكم مستثنا كرده (یعنى مسافر و مریض كه خدا راحتى آنها را مى خواهد، بنابراین در سفر و مرض روزه را برداشت ) و یا ممكن است مربوط به اصل حكم روزه باشد (یعنى خیال نكنید كه مراد خداوند از وجوب روزه ، مشقت و سختى شما است ، بلكه با در نظر گرفتن فواید و آثار جسمى و معنوى و پاداش آخرتى ، خدا راحتى و رفاه شما را خواسته است ) .

ناگفته نماند كه استثناى مریض و مسافر از وجوب روزه ، هم در آیه اول ذكر شده و هم در آیه دوم . شاید علت تكرار، آن این باشد كه براى افراد مؤمن، گویا سخت است كه از حكم خداوند مخالفت كنند به همین جهت گاهى بعضى از مؤمنین مریض و به خصوص از خانم ها با ناراحتى مى گویند من روزه ام را مى گیرم هر چه شد، شد همه روزه ، باشند من بخورم؟ چندین سال است من یك روز روزه ام را در ماه رمضان نخورده ام بالاخره كه نمى میرم و... یا مسافر بگوید: علت این كه روزه از مسافر برداشته شده این است كه گرفته روزه در سفر سخت است ولى من این سختى را تحمل مى كنم ، و روزه مى گیرم. به همین جهت، خداوند عدم وجوب روزه را براى این دو دسته تكرار كرده و به آنها دستور مى دهد كه بعد از آن كه از سفر برگشتند و یا مرضشان برطرف شد، قضاى آن را به جا آورند.

(و لتكملوا العدة ) (10) تمام این یك ماه را باید روزه گرفت و یا قضاى آن را بعد از مرض و سفر به جا آورد این جمله اشاره به این مطلب مى كند كه روزه براى پرورش جسم و روح لازم است. پس هر انسانى، باید یك ماه از سال را روزه بدارد و اگر به علت سفر و یا مرض و یا عذر دیگر در ماه رمضان نتوانست روزه بگیرد، باید قضاى آن را به جا آورد تا تعداد ایام ماه كامل شود. حتى در احكام اسلام ، مى بینیم كه بر زن حائض ‍ واجب است كه قضاى روزه اش را به جا آورد؛ ولى در مورد نماز این گونه نیست بلكه نه باید قضاى نماز ایام عبادت را به جا بیاورد، این حكم به همین خاطر است كه امساك یك ماه كامل در سال لازم است و براى به دست آوردن فواید و اثرات روزه باید یك ماه كامل شود.



برگرفته از: اوصاف روزه داران، سید محمد جزایری

تنظیم: جهرمی زاده_گروه دین و اندیشه تبیان

1389/06/07

» 20 راهکار برای تغذیه درست در ماه رمضان

ماه رمضان، ماه نیایش با خداست. بهتر است با استفاده از اصول تغذیه ای زیر احساس ضعف ناشی از نخوردن غذا را در خود از بین ببریم تا بتوانیم به خوبی عبادت کنیم.

عادت تغذیه ای درست آن نیست که خود را از غذا خوردن محروم کنیم و یا یک نوع غذای خاص را بخوریم و غذاهایی را که دوست نداریم، مصرف نکنیم.

اولین و مهم ترین مورد در رژیم غذایی صحیح آن است که غذاهای متنوعی بخوریم. این امر بسیار مهم است، زیرا غذاهای گوناگون، دارای مواد مغذی مختلفی می باشند که هر کدام از آن ها برای سلامتی بدن لازم هستند.

میوه ها، سبزیجات ، غلات و حبوبات همه این ها دارای کربوهیدرات پیچیده، فیبر، ویتامین، عناصر معدنی هستند و کم چرب و بدون کلسترول می باشند. گذشته از این، کالری زیادی را برای بدن فراهم می آورند. بقیه انرژی را باید از لبنیات کم چرب، گوشت بدون چربی، مرغ و ماهی به دست آورید.

شما باید بین کالری ورودی به بدن و کالری خروجی از بدن تعادل برقرار کنید، زیرا در غیر این صورت دچار اضافه وزن خواهید شد.

برای جلوگیری از اضافه وزن، باید ورزش کنید. در این صورت با وجودی که غذا می خورید، اما تعادل در بدنتان برقرارخواهد بود.

بر طبق این نظریه، هر غذایی که به خوردن آن تمایل دارید را مصرف کنید. اگر رژیم غذایی شما متعادل و محتوی مواد مغذی و فیبر باشد، حتی مواد غذایی غیر مغذی را نیز می توانید بخورید فقط به اندازه ی کم و به ندرت تا موجب بروز مشکلاتی در سلامتی شما نگردد.

راهنمای داده شده در زیر، سازنده رژیم غذایی می باشد.
1- از غذاهای پُر فیبر، زیاد مصرف کنید. این غذاها شامل: میوه ها، سبزیجات، حبوبات و تمامی غلات می باشد. این ها جزو گروه کربوهیدرات های مفید می باشند. فواید آنها بسیار است، از جمله اینکه:

مغذی می باشند، باعث احساس سیری می شوند، نسبتا کم کالری می باشند، 30-20 گرم فیبر مورد نیاز در روز را تامین می کنند، به آرامی هضم می شوند، بنابراین اثر کمتری روی انسولین و قند خون دارند. همچنین دارای ویتامین ها و عناصر معدنی مفید برای سلامتی بدن هستند، مانند: ویتامین C ، ویتامین های گروه B و آهن .

2- در رژیم غذایی خود انواع سبزیجات و میوه های سبز، زرد و نارنجی را قرار دهید. مانند: کلم بروکلی ، هویج و لیمو. این گروه دارای آنتی اکسیدان می باشند که برای حفاظت از بدن در برابر سرطان و بیماری های دیگر بسیار مهم می باشند. بهتر است روزانه 5-4 عدد میوه و سبزی فراوانی مصرف کنید.

3- خوردن شکر و کربوهیدرات های تصفیه شده نظیر: نان سفید و همین طور میان وعده های شور و چرب و چاشنی های تند را در رژیم خود کاهش دهید. بسیاری از غذاهای شیرین، چربی زیادی هم دارند، بنابراین کالری زیادی به بدن فرد می رسانند و فرد میل کمتری به غذاهای مفید پیدا می کند.

4- چربی های حیوانی را مصرف نکنید، زیرا دارای چربی اشباع می باشند که باعث افزایش مقدار کلسترول خون می گردند و مضرات فوق العاده زیادی برای سلامتی دارند. گوشت بدون چربی، مرغ بدون پوست و لبنیات کم چرب یا بدون چربی را مصرف کنید.

5- از روغن های نباتی جامد (روغن های مایع گیاهی هیدروژنه شده) در پخت غذا استفاده نکنید، زیرا این ها تبدیل به چربی های نوع ترانس(چربی های اشباع شده) می گردند. این نوع چربی ها در غذاهای آماده بیرون(فست فودها) نیز یافت می شوند.

6- آجیل و ماهی زیاد مصرف کنید، زیرا دارای چربی غیراشباع(چربی خوب) می باشند.

7- بشقاب خود را پُر نکنید. نه آن قدر غذا زیاد بریزید که نتوانید بخورید و نه آن قدر کم، که گرسنه بمانید. این امر را خصوصا در مورد غذاهای پُر کالری رعایت کنید.

8- کلسترول دریافتی را پایین تر از 300 میلی گرم در روز نگاه دارید. کلسترول در غذاهای حیوانی مانند: گوشت قرمز، مرغ، لبنیات و زرده تخم مرغ یافت می شود.

9- تنوع را در رژیم غذایی رعایت کنید. سعی نکنید احتیاجات غذایی خود را با خوردن یک نوع غذا تامین کنید، زیرا ممکن است شما به ماده مغذی ای احتیاج داشته باشید که در آن غذا موجود نباشد، بنابراین با مصرف انواع غذاها می توانید مطمئن باشید که تمام نیازهای تغذیه ای خود را تامین کرده اید.

10- به مقدار کافی کلسیم مصرف کنید. کلسیم برای استحکام استخوان ها و تقویت دندان ها بسیار مهم است. کلسیم را از منابع کم چرب نظیر: شیر کم چرب یا ماست کم چرب فراهم کنید. اگر شما به مقدار کافی کلسیم را از غذا دریافت نمی کنید، می توانید از مکمل کلسیم(با مشورت پزشک) استفاده کنید.

11- سعی کنید احتیاجات ویتامینی و عناصر معدنی خود را از طریق غذاها برآورده کنید، نه از مکمل های دارویی، زیرا مکمل ها نمی توانند جای غذا را بگیرند.

12- وزن خود را ثابت نگه دارید. ورزش کردن و اصولا فعال بودن را در زندگی روزمره خود فراموش نکنید. در ماه رمضان نیز ورزش کردن را فراموش نکنید. شما می توانید ورزش های کششی انجام دهید یا به پیاده روی بروید. رژیم غذایی+ ورزش= کنترل وزن و سلامتی.

13- در ماه رمضان، مصرف چای و قهوه را محدود کنید، زیرا این مواد باعث افزایش ادرار و از دست دادن آب بدن می شوند.

14- بهتر است مانند سایر اوقات، سه وعده غذایی داشته باشید: سحری، افطار و شام. همچنین بین افطار و شام باید فاصله باشد.

15- برای رفع یبوست و بوی بد دهان ، بهتر است میوه و سبزی را در سه وعده غذایی خود منظور کنید. بهتر است بعد از خوردن سحری، 2-1 عدد میوه و مقداری سبزی مصرف کنید و بقیه میوه و سبزی را در زمان شام مصرف کنید.

16- برای ثابت نگه داشتن قند خون، شیرینی و مواد غذایی ناسالم را استفاده نکنید، بلکه خرما بخورید.

17- در افطار از غذاهای حجیم استفاده نکنید، بلکه بدن خود را آرام آرام برای شام آماده کنید. در غیر این صورت شما دچار انواع بیماری های گوارشی از قبیل: سوزش معده ، نفخ و... می گردید.

18- آب را فراموش نکنید. آب در حدود دو سوم وزن بدن را تشکیل می دهد. آب باعث سرحالی و سرزندگی می شود و همچنین برای رساندن مواد غذایی به اندام های بدن لازم است. لذا توصیه می شود که بعد از افطار آب بنوشید.

آب بهتر است ولرم باشد، تا مواد سمی را از راه ادرار و تنفس از بدن خارج کند و همچنین جلوی ورود باکتری های مضر به بدن را بگیرد.

19- برای خوردن سحری وقت کافی قرار دهید و با آرامش و دور از استرس غذای خود را بخورید.

20- بهتر است در وقت سحر از کربوهیدرات های پیچیده استفاده کنید، زیرا این گروه تا 8 ساعت در بدن باقی می مانند. این در حالی است که کربوهیدرات های ساده(مانند: شکر) فقط 3 تا 4 ساعت در بدن می مانند. کربوهیدرات های پیچیده شامل: نان، عدس، جو، غلات، برنج، سیب زمینی ، میوه، سبزیجات و حبوبات می باشند.

ماهی پُربرکت همراه با سلامتی و تندرستی را برای شما آرزومندیم.

مریم سجادپور - کارشناس تغذیه

1389/06/07

» نکات پزشکی و تغذیه ای برای روزه داران

پیشگیری از یبوست
در زمان روزه داری حرکات دودی روده کاهش می یابد. عدم آشامیدن آب و بعضی تغییرات در برنامه غذایی ماه مبارک رمضان گاهی موجب پیدایش یبوست می شود که برای رفع این مشکل و پیشگیری از آن، اقدامات زیر مفید است:

1- بعد از صرف غذا موجی از معده به طرف روده بزرگ می رود که در اصطلاح پزشکی به "رفلکس گاستروکولیک" معروف است. اگر بلافاصله بعد از صرف غذا به توالت بروید، این موج می تواند به عمل دفع کمک مؤثری کند.

2- در فاصله افطار تا سحری (از حدود یک ساعت بعد از افطار تا نیم ساعت قبل از سحری) آشامیدن آب کافی به رفع مشکل یبوست کمک می کند.

3- انواع سبزیجات خام، پخته و میوه ها نیز برای رفع یبوست مؤثرند.

4- حتی گاهی می توان از خیسانده آلو و انجیر خشک نیز بعد از صرف غذا به عنوان دسر استفاده کرد که هم، مزاج را روان می کند و هم در حقیقت بخش مهمی از منافع میوه را دارد.

5- خوردن چای پُررنگ ، قهوه و کاکائو موجب پیدایش حالت یبوست می شود. لذا ضروری است در مصرف این گونه مواد یا موادی که به تجربه اثر یبوست زایی آن ها برای فرد مشخص شده است، احتیاط کرد.

تغییر و اصلاح عادات
ماه مبارک رمضان الزاما با تغییر در بعضی عادات همراه است، مثلا کسانی که سیگار می کشند این فرصت را پیدا می کنند که به خاطر اطاعت از امر خدا، به شیطان نه بگویند و عادت ناشایست سیگار کشیدن را حداقل به طور موقت کنار بگذارند. بنابراین می توان با مدد جستن از فریضه پرثمر روزه به طرف ترک دائمی این اعتیاد زشت پیش رفت.

خوردن بعضی غذاهای نامناسب و مشکل ساز در هنگام افطار که متاسفانه تا حدود زیادی متداول است، مثل خوردن آش رشته همراه با نعناع و پیاز داغ و روغن فراوان، و خوردن پشمک، زولبیا و بامیه به مقدار زیاد، باید اصلاح شوند، یعنی مثلا اگر خوردن آش را لازم می دانند به خوردن آش با مقدار کم، آن هم بدون روغن و خوردن پشمک، بامیه و زولبیا به مقدار خیلی کم اکتفا کنند.

در ماه مبارک رمضان عادات خوبی مثل کمتر خوردن، در ساعت مشخص غذا خوردن، انفاق و با محبت غذا خوردن با دیگران نیز مورد توجه قرار می گیرد که انسان می تواند آن ها را در ایام دیگر سال نیز ادامه دهد.
تِرید کردن نان در آب گوشت یا غذاهای دیگر نیز به طور معمول با اختلال هضم و نفخ همراه می شود، زیرا امکان نفوذ بزاق به نانی که در مایع دیگری مثلا آبِ گوشت خیسانده شده است(نان ترید شده)، بسیار کم می شود.

در ماه مبارک رمضان عادات خوبی مثل کمتر خوردن، در ساعت مشخص غذا خوردن، انفاق و با محبت غذا خوردن با دیگران نیز مورد توجه قرار می گیرد که انسان می تواند آن ها را در ایام دیگر سال نیز ادامه دهد.

نکاتی در مورد خواب و ساعات آن
نیاز به خواب مثل نیاز به غذا ضروری است، لذا باید طوری در شبانه روز برنامه ریزی کرد که به اندازه ی کافی خوابید.

هنگام ماه مبارک رمضان، اغلب به طور اجبار تغییراتی در خواب و بیداری افراد پیدا می شود، لذا توصیه می کنیم ساعات خواب را طوری تنظیم کنید که دچار کم خوابی آزار دهنده یا پُرخوابی زیان بخش نشوید. با تنظیم ساعات خواب و با مشخص بودن زمان غذا خوردن، ساعات مربوط به مطالعه را نیز می توان به نحو مناسب برنامه ریزی کرد.

اطلاعات علمی روز با حدود 14 قرن فاصله، همان را می گوید که در منابع اسلامی به ما آموخته اند.
تغییرات هورمونی در ساعات مختلف شبانه روز، اقتضا می کند انسان شب ها زودتر بخوابد و صبح ها زودتر برخیزد و در فاصله بین الطلوعین نخوابد. همچنین از نزدیک غروب آفتاب تا هنگام مغرب شرعی زمان مناسبی برای خواب نیست. اگر برای کسی مقدور باشد، خواب قیلوله( یعنی از حدود یک ساعت مانده به ظهر، به مدت نیم ساعت خوابیدن) اثر نشاط بخشی دارد. خواب با شکم پُر بلافاصله پس از صرف سحری غالبا منجر به پیدایش طعم نامطبوع در دهان و حالت کسالت و بی نشاطی می شود. البته خواب بلافاصله پس از صرف افطار را هم توصیه نمی کنیم، اما زود خوابیدن، یعنی خوابیدن در ساعات اولیه شب را سفارش می کنیم.

اشخاصی هم که توفیق عبادت های شبانه را در این ماه دارند، لازم است حداقل 6 ساعت و نیم خواب آرام را برای خود پیش بینی کنند.

ساعات مناسب درس خواندن، هنگام ساعات توصیه شده برای بیداری است، اما بلافاصله بعد از صرف غذا یا در لحظات پایان روز و شدت گرسنگی، زمان مناسبی نیست.

دو تذکر مهم بهداشتی
- تذکر اول: ضدعفونی کردن سبزی

برای این منظور ابتدا سبزی ها را خوب پاک کنید. سپس در تشتی بریزید و به آن آب اضافه کنید. آن گاه به اندازه یک قاشق مرباخوری مایع ظرف شویی به آن بیفزایید و زود با کمک دست، سبزی ها را در این آب بشویید(سبزی ها را در آب حاوی مایع ظرف شویی برای مدت طولانی نگه داری نکنید). حالا سبزی ها را چند بار با آب سالم بشویید. به این ترتیب تقریباً تمام تخم انگل ها و بیش از90 درصد آلودگی های میکروبی از سبزی زدوده می شود. اینک برای تکمیل کار ضدعفونی، سبزی های مذکور را که دیگر روی آن ها اثری از مایع ظرف شویی نیست در تشت آب بریزید و در برابر هر 10 لیتر آب یک قاشق چای خوری محلول پرکلرین به آن اضافه کنید. 10 دقیقه بعد سبزی ها را از آن خارج کنید و با آب سالم بشویید. این سبزی ضدعفونی شده را بیش از یکی دو روز نمی توانید در یخچال نگهداری کنید، زیرا زرد و خراب می شود.

سبزیجاتی که به صورت پخته مصرف می شوند، نیازی به ضدعفونی کردن ندارند.

- تذکر دوم: پیشگیری از مسمومیت غذایی

غذای سحری را خوب است زودتر تهیه کنید و پس از کمی خنک شدن در یخچال قرار دهید و هنگام سحر آن را دوباره خوب گرم کنید.

اگر بعد از افطار، سحری را تهیه کرده اید و نمی توانید آن را به سرعت خنک کرده و در یخچال قرار دهید، درپوش قابلمه ی غذا را در حالی که هنوز روی شعله اجاق گاز است بگذارید به نحوی که کاملا دهانه ظرف را بپوشاند، سپس بدون آن که درپوش قابلمه را بردارید بگذارید بماند تا هنگام سحر مجددا آن را داغ کنید.

این روش فقط برای چند ساعت قابل استفاده است، وگرنه به طور معمول غذای آماده ی مصرف را یا باید به طور کامل سرد کرد، یعنی درون یخچال نگهداری کرد( دمای یخچال حدود 5-4 درجه سانتی گراد بالای صفر است)، و یا باید به صورت کاملا داغ یعنی شعله کنترل شده آتش(یعنی دمای بالای 80 درجه) نگه داشت.

نگهداری غذا در شرایط نه سرد و نه داغ خطرآفرین است.

دکتر محمد مهدی اصفهانی

منبع: کتاب بهداشت تغذیه در روزه

1389/06/06

» تغذيه غلط در ماه رمضان و عوارض آن

برنامه ريزي براي يک تغذيه صحيح در ايام ماه مبارک رمضان از اهميت ويژه اي برخوردار است تا هم بتوان با جلوگيري از پرخوري و آشفته خوري، اصل پرهيز را رعايت کرد و هم با تقسيم انرژي و کالري مورد نياز از زيان هاي کمبود غذايي در امان بود. اين مساله به خصوص در مورد نوجوانان از اهميت بيشتري برخوردار است.

دستگاه گوارش هر فردي در مدت 11 ماه سال از مواد غذايي مختلف انباشته مي شود. اين دستگاه هم مانند هر عضو ديگري نياز به استراحت دارد، همان گونه که شب، زمان استراحت جهت رفع خستگي و تجديد قوا در بدن مي باشد و عدم استراحت مناسب باعث فرسودگي و ناتواني جسم و روان و به دنبال آن بروز بيماري هاي مختلف خواهد شد.

از طرفي همان طور که مي دانيد پرخوري باعث افزايش وزن و عوارض ناشي از آن خواهد شد. با گرفتن روزه نه تنها مي توان بر پرخوري و چاقي غلبه کرد، بلکه مي توان با کنترل خوردن، اراده و نيروي تفکر را نيز در خود تقويت کرد.

بدن انسان براي حفظ سلامتي خود همواره مقدار چربي به عنوان ذخيره انرژي در نقاط مختلف ذخيره مي کند. ماندن اين چربي ها به مدت طولاني باعث فشرده شدن آن ها مي گردد. به طور معمول اين چربي هاي فشرده قابليت استفاده زيادي ندارند. روزه داري حتي در افراد لاغر و داراي وزن طبيعي اين اجازه را مي دهد که بدن اين چربي هاي فشرده و قديمي را بسوزاند و فرد فرصتي مناسب براي جايگزيني چربي هاي تازه (بعد از اين دوره) پيدا کند.

البته در کنار تمام موارد ذکر شده که تنها قسمتي از فوايد روزه داري براي سلامت است، توجه به اين نکته مهم است که روزه داري بايد از ويژگي هاي خاصي برخوردار باشد تا تعادل سلامت را هر چه بهتر حفظ کند.

متاسفانه اشتباهات زيادي در تغذيه روزه داران ديده مي شود که نه تنها فوايد روزه داري را زير سوال مي برد، بلکه باعث وارد آمدن آسيب هاي زيادي به سلامت فرد مي شود که اين امري طبيعي نيست.

برنامه غذايي نامناسب در ماه مبارک رمضان چه عوارضي را به دنبال خواهد داشت؟
- چاقي: مهم ترين عارضه ناشي از روزه داري است که به دنبال مصرف غذاهاي نامناسب ايجاد مي شود.

- افزايش چربي هاي نامطلوب خون مثل کلسترول تام، تري گليسريد، کلسترول بد (LDL) و اسيد اوريک

- يبوست

- نفخ، احساس پُري دستگاه گوارش و ساير مشکلات گوارشي

- بي حوصلگي، خستگي و ضعف حافظه

- لاغري و ضعف و ناتواني

- کاهش مقاومت بدن در برابر بيماري ها

- سردرد و سرگيجه

- سنگ هاي دستگاه ادراري

همان طور که بيان شد اين مشکلات به هيچ وجه طبيعي و ناشي از يک روزه داري مناسب و صحيح نيست. بنابراين از مصرف مواد غذايي سرخ کرده، انواع شيريني (به خصوص زولبيا و باميه)، دسرهاي چرب، غذاهاي چرب و شور و نمک دار و انواع سس ها و ... و همچنين از مصرف زياد غذاهاي پرحجم مانند آش رشته با پياز داغ فراوان يا تريد کردن نان در آبگوشت جدا پرهيز کنيد تا با مشکل اضافه وزن، افزايش چربي خون و اختلالات گوارشي مواجه نشويد.

اختلالات عصبي مانند بي حوصلگي، اختلال حافظه، گيجي، خستگي و کوفتگي نيز از عوارض روزه داري غلط است.

عوارض فوق مي تواند به علت کمبودهاي تغذيه اي ايجاد شود. افت قند خون يکي از عوامل مهم بروز اين مشکلات است که معمولا به دليل عدم مصرف سحري عارض مي شود.

سوخت و ساز (انرژي لازم) سلول هاي عصبي صرفا از گلوکز (قند) و کربوهيدرات ها تامين مي شود. از طرفي بدن انسان نمي تواند به مدت طولاني کربوهيدرات ها را ذخيره کند، پس گرسنگي طولاني مدت و عدم مصرف سحري مي تواند باعث کاهش انرژي لازم براي فعاليت سلول هاي عصبي و در نتيجه ايجاد عوارض ذکر شده شود.

ماهنامه دنياي سلامت- شماره 14