رئیس مركز جوانی جمعیت وزارت بهداشت گفت: جمعیت كشور ما الان با یك رشد آهسته در حال افزایش است، منتها فرزندآوری كاهشی است و هر سال حدود هفت درصد نرخ زادوولد و فرزندآوری كاهش پیدا می‌كند.
رضا سعیدی رئیس مركز جوانی جمعیت وزارت بهداشت در رادیو گفت‌و‌گو درباره جایگاه جمعیتی ایران، پیامد‌های اقتصادی سالمندی و راهكار‌های مدیریت آن توضیحاتی داد و گفت: جمعیت كشور ما الان با یك رشد آهسته در حال افزایش است، منتها فرزندآوری كاهشی است و هر سال حدود هفت درصد نرخ زادوولد و فرزندآوری كاهش پیدا می‌كند. از طرف دیگر امید زندگی در سه چهار دهه اخیر از حدود 50 سال به حدود 73 تا 75 سال رسیده كه در خانم‌ها سه چهار سال بیشتر و در آقایان كمتر است و میانگین حدود 74 سال است كه در سطح جهان هم تقریباً همین است.
رئیس مركز جوانی جمعیت وزارت بهداشت افزود: كاهش نرخ فرزندآوری و افزایش امید به زندگی دست‌به‌دست هم می‌دهد و جامعه را به سمت سالمندی می‌برد. ما در حال حاضر جامعه سالمند به معنای فوق سالمند مثل ژاپن و ایتالیا كه 30 درصد سالمند دارند نیستیم و حدود 10 تا 12 درصد سالمندان ما هستند، یعنی نزدیك به 10 تا 11 میلیون جمعیت بالای 60 سال و مقداری كمتر جمعیت بالای 65 سال را داریم، اما سرعت سالمندی در جامعه ما بسیار بالاست.
سعیدی تصریح كرد: سرعتی كه ژاپن سالمند شد شاید هفت هشت دهه طول كشید، اما ایران ظرف دو سه دهه با سرعت بالا به سمتی می‌رود كه 30 درصد جامعه‌اش سالمند شود، زیرا متولدین دهه شصت كه بسیار زیاد بودند و جامعه را بسیار جوان كردند، حدود 45 سال از آن دهه گذشته و وقتی به سال 1420 و 1425 برسیم تمام آن دهه شصتی‌ها وارد فاز سالمندی شده‌اند و ما با جامعه‌ای مواجهیم كه تعداد سالمندانش به حدود 25 تا 30 درصد می‌رسد، چیزی كه الان در ژاپن، ایتالیا و پرتغال اتفاق افتاده است.
وی درباره پیامد‌های اقتصادی گفت: كشور‌هایی مثل ژاپن، ایتالیا و آلمان كه به سمت سالمندی رفتند زیرساخت‌های صنعتی و اقتصادی پیشرفته داشتند و با پیشرفت اقتصادی و صنعتی این سالمندی را مدیریت كردند. اگر اقتصاد و صنعت ما قوی نباشد، سالمندی چالش‌های جدی اجتماعی ایجاد می‌كند. بیش از 60 درصد تخت‌های بیمارستانی ما توسط سالمندان اشغال می‌شود و هزینه سلامت سالمندی بسیار بالاست، چون یك دهه آخر عمر سالمندان ما سالمندی سالمی نیست و اكثراً با بیماری‌های مزمن مثل دیابت، فشارخون، آرتروز، افسردگی و مشكلات روحی روانی دست‌به‌گریبان هستند كه هم زندگی را به خودشان تلخ می‌كند و هم نظام سلامت قوی می‌طلبد.
این فوق‌تخصص نوزادان ادامه داد: امید زندگی در خانم‌ها حدود 77 تا 78 سال و در آقایان حدود 72 سال است، یعنی خانم‌ها پنج شش سال بیشتر زندگی می‌كنند. این به این معناست كه سالمندی جمعیت ما یك سالمندی زنانه و یك سالمندی تنهاست؛ خانم‌های سالمندی كه چهار پنج سال تنها باید زندگی كنند و این اقتضائات خودش را دارد. از خانواده‌های هسته‌ای كه سالمند در درون خانواده حمایت می‌شد فاصله می‌گیریم و بچه‌ها گاهی در شهر دیگر یا خارج از كشورند و مراقبت داخل خانواده را كمتر داریم.
سعیدی تأكید كرد: ما یكی دو دهه بیشتر فرصت نداریم و همین‌الان هم اگر دیر نباشد زود نیست. مهم‌ترین اقدام داشتن جامعه، شهر و سازمان دوستدار سالمند است؛ همه ساخت‌وساز‌ها و طراحی‌ها در شهر، مدرسه و دانشگاه باید متناسب با حركت فردی باشد كه تعادل خوبی ندارد و از پله بلند نمی‌تواند رفت‌وآمد كند. سن بازنشستگی ما 50 تا 60 سال، اما امید زندگی 75 سال است، یعنی 15 تا 20 سال بعد از بازنشستگی فرد باید زندگی كند. رویكرد جهانی از سالمندی سالم به سالمندی فعال و باكرامت رفته است؛ نباید فقط مراقب دیابت و فشارخون بود، بلكه به‌تنهایی و انزوای سالمند هم باید توجه كرد و در قالب اقتصاد نقره‌ای فضای كار و حضور متناسب با توانایی برای بالای 60 و 70 سال فراهم كرد.
وی درباره راه‌حل گفت: رویكرد ما نباید صرفاً حمایتی مثل مركز مراقبتی و پارك خوب باشد، هرچند خوب است، بلكه باید یك‌قدم جلوتر به توانمندسازی سالمندان بپردازیم كه زیرساخت آن در كودكی سالم شكل می‌گیرد. اگر كودكی سالم با سبك زندگی سالم و تغذیه مناسب داشته باشیم، سالمندی طولانی‌تر و سالم‌تری دارد و سالمند می‌تواند با گنجینه تجربه و دانش در جامعه نقش داشته باشد، هرچند توان جسمی كاهش‌یافته است.
رئیس مركز جوانی جمعیت وزارت بهداشت در مصاحبه با رادیو گفت‌و‌گو، درباره اقدامات وزارت بهداشت خاطرنشان كرد: اداره سلامت سالمندان بسیار فعال عمل می‌كند و هر 64 دانشگاه علوم پزشكی درگیرند. جدیدترین برنامه سازمان جهانی بهداشت یعنی مراقبت یكپارچه از سالمندان یا آیكوپ در ایران در حال انجام است و فردا همایش كشوری تربیت مربی و آموزش مراقبین در سالن همایش‌های رازی با حضور مهمانانی از 64 دانشگاه برگزار می‌شود تا مراقبت از سالمندان را در شهرستان‌های خودآموزش دهند، هرچند زیرساخت‌ها و تكنولوژی‌های ما هنوز با استاندارد‌ها فاصله دارد.
